LONGREADS  —  Ахын минь ард гурван алуурчин алхаж явсан
No   .   4
  |   LONGREADS

Ахын минь ард гурван алуурчин алхаж явсан

Архины халуундаа хөлчүүрсэн гурван залуугийн “Хүн зодож үзэх үү” хэмээснээр эхэлсэн томоогүй үйлдэл нэгэн хүний алтан аминд хүрчихнэ гэж тэгэхэд хэн нь ч таамагласангүй.
Ж.Тэгшжаргал
"Ub.life" сайтын эрхлэгч, "Балдорж шагнал"-т сэтгүүлч

Гэвч яг энэ шөнө, яг тэр сарны дор тохиосон золгүй явдал ахыг минь биднээс үүрд салган, ариун сүнсийг нь тэнгэр өөд авч одно гэдгийг яахин мэдэх билээ.

            I          

Тэр өдөр тэнгэрт супер сар мандах тухай дуулиан өглөөнөөс эхлэн тархаж, эл ховор үзэгдлийн тухай баримт, тайлбар, таамаг, цуу интернэтээр нэг тархав. Учир нь энэ бол шинэ зуун, шинэ мянган гарснаас хойш сар дэлхийд хамгийн ойртож буй тохиол агаад ердийн тэргэл сарнаас 15 хувь илүү том, 16 хувь тодорч үзэгдэх тухай НАСА-гийн цахим хуудаст тайлбарлажээ. Энэ бол баримт юм. Харин үүний хажуугаар сар дэлхийтэй хэт ойртох үест хүмүүн биед далдын нөлөөлөл үүсч, энгийнээс олон үхэл, амиа хорлолт, ухамсаргүй үйлдэл, хачин жигтэй үйл явдал тохиох, үгүйдээ л сэтгэл зүйн хувьд маш тогтворгүй болж, бие тавгүйрхэх нь элбэг гэсэн яриа фэйсбүүк, твиттерээр түгж байлаа. Тэгэхдээ бүр “Титаник” хөлөг сүйрсэн өдөр буюу 1912 оны нэгдүгээр сарын 4-нд сар дэлхийд 1400 жил тохиогоогүйгээр ойртсон гэх баримтыг хамаатуулсан нь ч байв. Сүсэг бишрэл маруухан, далдын хүчинд төдийлэн итгэдэггүйн хувиар хоёр дахь таамгийг хувьдаа нэг их тоосонгүй, оффисын маань цонх цөм хойш харсан байдгаас өнөөх суу алдарт сарыг харчихъя гэсэн сонирхол төрсөнгүйд талархан хүний эзгүй, орчны эл хульд овоорсон их ажлынхаа цухасыг ч болтугай дуусгах минь гээд орой болтол сууж таарав.

Дэлхийг даган, дээр мандагч саран нэг л юм хойно ажлын завсар хаа нэг фэйсбүүкээр шагайвал дэлхийн өнцөг булан бүрээс өнөө супер сарыг тольдон буулгасан хэчнээн зураг жирийсэн гээ. Залгаад мэдээллийн хэрэгсэл болгоноор учир холбоотой мэдээ хөврөх бөгөөд “Сар дэлхийд ийм ойртсон үзэгдэл хамгийн сүүлд 68 жилийн өмнө тохиосон, ахин харах тохиол 2034 оноос наашгүй” хэмээцгээсэн нь үйл явдлын сүрийг улам бүр нэмнэ. Гэвч яг энэ шөнө, яг тэр сарны дор тохиосон золгүй явдал ахыг минь биднээс үүрд салган, ариун сүнсийг нь тэнгэр өөд авч одно гэдгийг яахин мэдэх билээ. Харин энэ тохиолд бидэнд орь залуугаараа одсон хайрт ахыгаа “ахин харах” баримт болоод таамаг нэгээхэн ч үгүй байлаа.     

II

Идэр ес айсуйг дохиолох шиг арваннэгдүгээр сарын хүйтэн чинээгээрээ тачигнаж, цаг агаарын хэм -28-ыг заасан орой. Гадаа хэдий хүйтэрнэ, хотыг бүрхэх утаа төдий чинээ өтгөрдөг гэдгийг гэр хороололд амьдардаг хүмүүс андахгүй. Айлуудын яндан зэгсэн уртаар амьсгалж, тэргэл сарны дор хорвоогийн нэгэн шөнө ундарч байх зуур байшингийнхаа хоёр давхрын засварыг ганцаар нугалж байсан Ж.Тэргүүн утасны дуудлагад сатааран, сая нэг юм бууж ирэв. “Суруга Монгол” компанид хамт ажиллаж байсан нөхөд нь залгажээ. Тэр зун компаниасаа тодорхойгүй шалтгаанаар хэдэн арваараа халагдсан залуус удаан уулзаагүйгээ нөхөх санаатай байж л дээ. Тэгэхэд цаг 19.00-ийг зааж байв. Эцгийн голомтыг өвлөж үлдсэн айлын том, ахуйн ажилд гаажтай ах маань зун, намар, залгаад өвөл хүргэсэн засварын ажлаасаа түр амсхийх гэхдээ нөхөд рүүгээ гарахаар шийдэж. Охид дургүйлхэв. Ажлаасаа халагдсанаасаа хойш засварын ажлын хажуугаар зунжин хүүхдүүдээ харахдаа хэдэн цагаас илүү холдож үзээгүй учраас тэр. Дөрвөн настай бага охин нь уйлахад духан дээр нь үнсэж аргадчихаад, эхнэртээ удахгүй ирнэ хэмээгээд гэрээсээ гарч, явахаасаа урьдаар залгаа хашаан дахь ээжийнхээр оров. “Гадаа жигтэйхэн том сар манджээ. Ээж нь гарч сүү өргөдөг юм билүү” гэхэд нь “Орой хэрд бүр тодорно гэсэн шүү. Та гарч хараарай” гэсэншүү яриа хөөрөө болоод ээждээ сүүг нь дөхүүлчихээд Сансарын тюннелийг зорьжээ. Цаг хугацаа ямар сануулга, сэрүүлэг өгөх биш дээ. Ээж, хүү хоёрын сүүлчийн уулзалт энэ болсон гэдгийг хэн хэн нь мэдсэнгүй.

Сар бүгдийг харсан. Энэ бүхний эхлэлээс эцэс хүртэл тэргэл туяандаа бүхнийг урьд байгаагүйгээр тод, томруунаар харсан. Харин бид хэрэг явдлын тухай хэзээ хойно мэдэж билээ. Болзолт цаг хугацааны давхцалд, ахыг минь гэрээсээ гарах мөчид удаан уулзаагүй цэргийн андууд XIII хорооллын нэгэн пабд уулзжээ. 21 настай Н.О, 24 настай Р.О, Э.О нар нэг шил архи, нэжгээд пиво мултлаад нэгнийдээ хамт хонохоор ярилцжээ. Хэнтийд цэргийн алба хамт хааснаас хойш эрхэлсэн тодорхой ажил, элссэн сургуульгүй тэдэнд яарах шалтгаан байгаагүй ч жирэмсэн эхнэр нь гэртээ ганцаар учир гэнэтийн уулзалтаа тэнд үргэлжлүүлэхээр Сансарын тюннель рүү алхсан байна. Гадаах хүйтэн дотор халууныг нь дарсангүй. Энэ гурав дотроо хамгийн шавилхан биетэй нь болох Э.О хотын гудамжаар хөлчүүхэн гэлдрэх зуураа нөгөө хоёртоо “Хүн зодож үзэх үү?” гэсэн санал тавьжээ. Нөгөө хоёрын аль аль нь зөвшөөрсөн болоод татгалзсан хариу хэлэлгүйгээр хотын төвийн хамгийн хөл хөдөлгөөнтэй, басхүү нэг дор хамгийн олон бар, цэнгээний газар төвлөрсөн хэсэг рүү уусан оров. Хожим мэдүүлгээс нь үзэхүл, гурван найз замдаа таарсан хөлчүү нэгнийг элэгдэж унагахдаа энэ бүхнийг ердөө л тоглоом наргианы нэг хэсэг болгон хүлээж авчээ. Сансарын тюннелийн зүүн хэсгийн км хүрэхгүй газар 33 баар, цэнгээний газар байдаг бөгөөд хотын хамгийн их гэмт хэрэг, хулгай дээрэм гардаг болоод хүний хөдөлгөөн хэзээ ч тасардаггүй энэ хэсэгт согтуу, хөлчүүгийн зодоон өдөрт хэдэн арваараа болдог учраас хүүе, хаая гэх хүн ч гараагүйд хөөрсөн гурав саяын явдалдаа сэтгэл ханасангүй, цааш алхжээ. 

Гадаах хүйтэн дотор халууныг нь дарсангүй. Энэ гурав дотроо хамгийн шавилхан биетэй нь болох Э.О хотын гудамжаар хөлчүүхэн гэлдрэх зуураа нөгөө хоёртоо “Хүн зодож үзэх үү?” гэсэн санал тавьжээ.

III

Ахынхаа амьд ахуйн сүүлчийн дүрс бичлэгийг үзэхэд төрсөн мэдрэмжийг тогтон онооход хэцүү байлаа. 30 настай цэл залуухан ах минь дундаж нуруутай ч шөрмөслөг бие, дүрлийсэн, давхраатай алаг нүдтэй, өөрөө хүн ширүүхэн загнаж байгаад өрөвдөөд уйлчихаараа хүүхдийнх нь шиг харагддаг тийм тунгалаг нүд, Чингис хааных шиг гэж би дандаа шоолдог живэр сахалтай, бурхан болсон аавын минь савхин шлебийг дандаа өмсдөг, тэгэхээрээ аавын залуу цаг, нөмөр нөөлгийг эрхгүй санагдуулдаг, ээж, хоёр дүү, хань, хоёр бяцхан охиныхоо амь, амьдралыг харж чиглүүлэх хэцүүхэн албыг 22-хон насанд нь амьдрал аавыг авч одсоноор, асуулгүйгээр үүрүүлчихсэнд түүртэлгүй өдийг хүрсэн Ж.Тэргүүн ахыгаа би хяналтын камерын дүрс бичлэгээс харж байна. “Шөлөндө” түргэн хоолны газар орж суугаад хагас цаг хэртэй болохдоо утсаараа байн байн залгаад урамгүйхэн ширээн дээрээ тавих нь үзэгдэнэ. Тэгснээ төд удалгүй эргээд л залгах юм. Уулзахаар дуудсан нөхөд нь болзсон газраа, товлосон цагтаа ирсэнгүйд гадаа даарч цөхсөндөө ийш орж ирсэн, улмаар хэдэн найзынх нь хэн нь ч утсаа аваагүйд тэр газар хагас цаг гаруй болсныг хавтаст хэрэг дэх утасны дуудлагын жагсаалт, найзуудынх нь мэдүүлгээс олж мэдэв.

Түргэн хоолны газрын хяналтын камерын бичлэгийг нөхөн үзэхүл дүрс үл ялиг гацалттай, хөдөлгөөн нь нэг л зууранги саарал үзэгдэх бөгөөд тэр дунд хөдөлгөөнгүй суух ахыгаа хагас цагийн турш тасралтгүй ширтэх нь жир бишийн санагдаж, хэзээ би ахыгаа ингэж тогтож ажиглалаа, чин сэтгэлээсээ хэзээ ярилцлаа, зүрхэнд ойр хүмүүсийн минь нэг хэрнээ гаднаа хол тусгаар мэт оршивч чухам түүний л тогтоосон хил хязгаар дотор үйл амьдрал минь өрнөж байсныг хэн хэн маань хэлүүлэлтгүйгээр мэддэг байсан шиг өөр ямар үггүй харилцан яриаг нь ойлгож анзаараагүй байх вий гэхээс зүрх үхэж, сэтгэл өвдөнө. Энэ болгоныг эргэцүүлэхүй, хайр, харуусал, хамтдаа өнгөрүүлсэн бүхий л мөч, жаргал зовлонтойгоо, хэзээ ч ойлгодоггүй байсан нь бас, өөрийг нь ойлгохыг хичээж байгаагүй минь, халгасаар нуусан сэтгэгдэл болоод хэлэгдээгүй үгс, хүндлэл, айдас, тэвчихийн аргагүй зовлон, бушуухан гараад нүдээ аниад гүйчихмээр мэдрэмж, ходоод халуу оргиулж дээш огшоод хэнхдэг цээжнээ хөндүүрлээд тогтчихсон хүйдэс, өмнө минь гэнэт л харанхуйлаад явчихсан ирээдүй, яана даа гэсэн хүлцэл цөм нийлээд хацар даган халуунаар урсана. Энэ найрлага, элементийг юу гэж нэрлэдэг юм бол оо?..

Төдөлгүй ах маань тэсгэл нь барагдаад тэндээс гарч яваа нь дүрс бичлэгт тодхон бууж. Цаг хугацааг нэхэн мөшгивөл төд удалгүй надруу залгасан ажээ. 22.40 цагийн үест ажил дээрээ байхад минь ахаас дуудлага ирэв.

-Харих дөхсөн бол ахыгаа ирээд авчих. Чи угаасаа такси барина биз дээ.

-Та хаана байгаа юм. Би ер нь бол дуусчихсан, одоо гарлаа. Очоод залгая.

-За тэг, нөгөө хэдтэй уулзъя гэсэн ирдэггүй, хэн нь ч утсаа авсангүй. Ах нь Сансарын автобусны буудал дээр хүлээж байя.  

-Ок...

Бидний хооронд ийм харилцан яриа болоод, удсан ч үгүй би цүнхэндээ юмсаа хийгээд, хувцсаа өмсөөд гарлаа. Замын цагдаагийн хажуу талын, Сэлбэ дагасан нарийн замаас такси бариад явав. Дүгэрэг саран дээр мандан, орчин нэлэнхүйдээ цэлийжээ. Тэгэхэд би мөнөөх суу алдарт супер сар өөд хэрэг гарган харсан бол юу намайг хүлээж буй тухай хэлж, сануулах байсан болов уу?! Зам чигээрээ явсаар Багшийн дээд хүрч, төв замаар жирийн Зүүн дөрвөн замаас Сансарын тюннель өгсөн автобусны буудалд хүрэв. Таксинаас буумагц ах руугаа залгатал эхлээд утсаа авсангүй. Хоёр дахиа залгаад бас л болсонгүй. Найзуудтайгаа уулзана гэж байсан, тэдэнтэйгээ таарсан юм болов уу ч гэж бодох шиг, юутай ч тамхи татчихаад ахин залгахаар хүлээв. Гурав дахь удаагаа залгатал утасны цаанаас огт танихгүй, хүйтэн хөндий хоолой дуулдахад гайхав. “Чи энэ хүнийг таних уу? Энэ хүн чинь Баянцээлийн дор ухаангүй хэвтэж байна. Таньж, мэддэг бол яаралтай ир....” гээд утас тасарлаа. Сонссондоо итгэсэнгүй, айж балмагдахын сацуу найз нөхөд нь утсыг нь авчихаад тоглож байгаа юм болов уу ч гэж бодох зуур бие маань аль хэдийнэ ухамсаргүйгээр үл таних дуу хоолойн заасан зүг рүү гүйхээрээ хурдалж байлаа. Замдаа утас руу нь ахин залгаснаа санаж байна, гэхдээ хэн нэгэн дуудлага аваагүй санагдана...

 Намайг очиход цагдаагийн машин ирчихсэн, 5-6 цагдаа цугласан, хальт харахад цаана нь хэн нэгэн газар хэвтээ үзэгдэхээр нь ах маань гэдгийг зөнгөөрөө мэдээд тийш бушуухан гүйсэнд цагдаа хажуугаас ухасхийн тэврээд авав. “Чи юун хүн бэ? Ийшээ ойртож болохгүй!”.

Би юун хүн бэ гэж үү? Ахыгаа аварч чадаагүй арчаагүй хүн, бүх юм болоод өнгөрсний дараа хожимдож ирсэн хэрэггүй амьтан, замдаа нэг залгачих ухаан сөхөөгүй тэнэг бага дүү нь байлаа. Учир байдлаа ойлгомж муутайхан хэлээд, цагдаагийн гараас арайхийн мултарч очоод ахын гараас нь атгахад хүв хүйтэн хөлдүүс баригдав. Станцаа шажигнуулан хажуугаар зөрөх нэг цагдаа “Наад хүн чинь үхчихсэн. Чи биед нь хүрч болохгүй” гэж хээв нэг хэлсэн нь санагдав. Тэгэхэд намайг цээжний гол руу хүнд юмаар дэлсээд авчихсан шиг л болсонсон... Нэг ухаан ороход болсон явдал бодит үнэний төлөвт хувилаад буй хэвээрээ намайг угтахдаа тэрхэн зуур бодож амжаагүй хэцүү асуултуудыг ухаан санаа руу минь эмх замбараагүй гэгч нь цутгаж байлаа. Юу болчихов оо? Энэ үнэн гэж үү? Одоо би яах ёстой вэ? Хэн рүү ярих вэ? Ээжид, ээжид юу гэж хэлнэ ээ? Бага ахдаа..., бэр эгчдээ..., хоёр хүүхдэд нь...

Хамгийн түрүүнд бага ахруугаа залгалаа. Утсаа авмагц нь “Та хаана байна?” хэмээн өөрийн мэдэлгүй бачимдан асуухад “Ах нь замд явна, хөдөө ажил руугаа... Чи яасан бэ, зүгээр үү?”...Юу гэж хэлэхээ мэдэхгүй хэдхэн секунд азнахдаа би сэтгэлийн хөдөлгөөнөө дарах ёстойг ойлгосон юм. Яагаад гэвэл тэрхэн мөчид би хэцүү мэдээг хол замд машин барьж яваа ахдаа шууд хэлэхээс айсан. Яагаад гэвэл үхэл гээч миний дотор руу тэгэхэд яваад орчихсон, түүнээс хойш хөдөлж, хөдөлгөөнд орж буй бүхэн надад үхэл, тооцоолж бодож болох эрсдэл бүхэн үхлийн дүрээр үзэгдэх болсон. “Нээнээ (ахыгаа би ийн авгайлдаг байв) энд ухаан алдаад уначихаж...Та хурдан, яаралтай ирэх хэрэгтэй байна... Гайгүй ээ, та хурдан ир... Бас болгоомжтой яваарай...”. Тэр Сайншандаас хот руу эргэлээ. Одоо бэр эгч рүү ярих ёстой. Хугацаа өнгөрөх тусам хэн, хэнд маань хэцүү болно. Түрүүчийн адил худал хэлээд дуудав. “...Одоогоор ухаангүй...Хүслэнтэй (бага ахын маань эхнэр) хамт ирээрэй... Би энд ирчихсэн байна. Болгоомжтой яваарай... Ээжид битгий хэлээрэй...”.

Болсон явдлын тухай цагдаа нар тэр үед сэжиг таамаггүй байлаа. Намайг энд ирэхээс өмнө түргэний тэрэг ирээд нас барсан болохыг нь тогтоогоод явжээ. Тэгэхээр бүх юм хоромхон зуур болсон байж таарав. Нүдийг нь аниулаад, өмсөж явсан малгайгаараа нүүрийг нь дарав. Биед нь ил харагдах шарх, ямар нэг ул мөр үзэгдсэнгүй. Гараас нь ахин атгахад босоод л ирэх юм шиг санагдана. Гэвч амьсгал ч үгүй... Ид шид, итгэл найдвар гээч нэгэнт үргэн одож, гэнэтхэн тулсан бодит үнэн дотор минь өөрийгөө хэдийнэ тунхаглажээ. Одоо угтах бүхнээс яахаа үл мэдэн айвч, нэгэн зэрэг бас бэлэн болж ирлээ. Нулимсаа нэг шударчихаад, бэр эгчийг ирэхэд дагаад уйлаад суувал бүр л хэцүүднэ, эр хүн шиг бай гэж өөрийгөө хуурмаглан зоригжуулаад хүлээв. Тэр зуур ахынхаа гарыг ахин нэг удаа үнслээ.

Одоо эргээд бодоход ийм аймшигтай мэдээг ээждээ хэлэх л хамгийн хэцүү байлаа. Бэр эгчийн бүх л ах дүү, хамаатан садан цугларав. Хэн маань ч юу хэлэхээ мэдсэнгүй, хий дэмий л сэтгэлээ хатамжлан тэвэрнэ. Хэргийн газраас цагдаагийн хэлтэс рүү шууд очиж мэдүүлэг өгөөд гэр рүүгээ буцлаа. Замаараа нагац эгчийнхээрээ дайрч, түүнтэй хамт явав. Эхлээд би гэр рүүгээ ганцаар оров. Ээж минь унтаж байна. Бурханыхаа өмнө зул өргөчихөөд, халуун цай чанаад сэрэх болов уу хэмээн хүлээв. Тэгэхэд үүрийн 04.00 цаг болж байсан болов уу. Зориглон сэрээгээд, халуун цай уулгаад нагац эгч, мөн бэр эгчийн талын бөө ахыг орж иртэл тоймтой юм ярьсангүй. Ээж маань даралт ихтэй учраас гэнэтийн мэдээг шууд хэлж болохгүй гэхдээ бид урьдчилан ярилцсан нь тэр. Бид гурвын дүнсийсэн царайнаас ээж хэрэг явдал бишдсэнийг гадарлав. Нэгэнт тулсан зовлонд удаан шаналгахыг хүссэнгүй. Тэвэрч суугаад үнэнийг хэллээ...

IV

Бага ах минь шөнөжин давхисаар өглөө 09.00 цагийн үед гэрт ирж, хэрэг явдлын тухай сонсоод “Хүмүүс нь олдсон юм уу?” гэж нэг л тодорхой асуулт тавиад үгүй гэсний хариуд цайгаа нэг балгачихаад үг ч хэлэлгүй гараад явав. Тэр өглөөнөөс орой хүртэл Зүүн дөрвөн замаас дээш Сансрын колонкын аюулгүйн тойрог хүртэлх эгнэсэн бүх үйлчилгээний газар, албан байгууллагын камерийн бичлэгийг өөрийн биеэр явж хуулж аваад, тэдгээрийг мөрдөн байцаагчдад хүлээлгэж өгөөд, хэрэгтнүүдийг олж илрүүлэх ажилд гар бие оролцсон. Гэрчүүдийн ярианаас ахыг маань гурван залуу бүлэглэн зодоод, хэргийн газраас зугтаасан нь ил болсон бөгөөд цуглуулсан камерын бичлэг дунд зодолдож буй бичлэг хэд хэд байснаас зөвхөн өмсөж явсан гутал, хувцсаар нь л баримжаалахаас өөр арга байсангүй. Улмаар дүрс бичлэгүүдийг мөшгихөд тэдний хэрэг гарахаас өмнө алхаж яваа, улмаар хэргийн дараа зугтаж яваа нь ч мөн бичигджээ.

Тэр өдрөөс тав хоногийн дараа буюу ажил явдал болохын өмнөхөн хэрэгтнүүдийг олсон гэх мэдээтэй ах маань ирээд, сая нэг амрав. Хэнтий аймгийн харьяат, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй 1993, 1995 оны гурван залуу нийлэн хэргийг үйлдсэн болох нь тогтоогдов. 10 сар үргэлжилсэн шүүх хурлын дараа тодорхой болсноор мөнөөх гурван залуу Баянцээлээс өгсөж явах замдаа тоглоом шоглоом хийх нэрийдлээр нэгийгээ урдаа алхаж явсан хүн рүү санаатайгаар түлхсэн нь ах маань байж таарч, маргаан үүсч, улмаар дарвисан тэд “Хүн зодож үзэх үү” гэж ярилцсаныхаа хэргийг гарган, бүлэглэн зодсон бөгөөд зүрхэн тус газар нь эгзэг таарч оносон цохилтоос зүрхний доргилт үүсч, хөсөр унахад нь ойролцоох үсчний газрын хүн гарч ирж хашхирмагц тэд зугатан оджээ. Тэрхүү үсчний мэдүүлснээр хэрэгтнүүд зугтан одоход ах маань өндийн босох гэж оролдохыг хараад “Гайгүй бололтой” хэмээн дотроо бодоод буцаад орсон аж. Харин шинжээч эмчийн дүгнэлтээр зүрхний доргилт үүссэн үед хүн агшин зуурт үхэлд хүрдэг бөгөөд түүнийг хаалгаа хаахтай зэрэг амьсгал хураасан болов уу гэдгийг хожим хэлсэн юм.

Шүүх хурал арван сар сунжирч, гурван удаа хойшилсон нь хэрэгтнүүд энэ оны долдугаар сараас мөрдөгдөж эхлэх Эрүүгийн хуулийн шинэчилсэн найруулгаар ял нь хөнгөрөхийг хүлээсэнтэй холбоотой байсан юм. Шүүх хуралдааны танхимд Р.О “Adidas”-ийн хар цамц, Н.О эрээн богино цамц, харин Э.О энгэртээ томоо гэгчийн таслалын тэмдэг бүхий футболкатай орж ирэв. Найман цаг үргэлжилсэн шүүх хурлын эцэст тэдэнд согтууруулах ундаа хэрэглэсэн үедээ бүлэглэн, санаатайгаар хүний амь насыг хөнөөсөн гэх үндэслэлээр тус бүр 13 жил чанга дэглэмтэй хорих ангид ял эдлүүлэх шүүхийн шийдвэр гарч, залуу насны ойворгон тэнэгээс үүдсэн үйлдэл нь залуу насанд нь багагүй хугацааны таслал үлдээхээр болов. Энэ шийдвэр гарах хүртэл тэд өөрсдийгөө гэм буруугүй хэмээн өмгөөлсөөр байсан бөгөөд өөрсдийнх нь оролцоогүй, халтирч унаад нас барсан юм биш үү гэж хүртэл хэргээс мултрахыг оролдож байлаа. Дөрвөн удаагийн шүүх хурлын үеэр тэдний хэн нь ч биднээс уучлалт хүсээгүй бөгөөд ар гэрийнх нь зүгээс ч ямар нэг холбоогүй байсаар эцсийн шүүх хуралдааны үеэр хориод хүн байлцсаны дотор эцэг эхчүүд нь, мөн Э.О-ын эхнэр таван сартай нялх хүүхэдтэйгээ ирсэн байв. Шүүх хуралдааны танхимд гэр бүлийнхнийх нь нулимс дуслуулан, бүтэн найман цагийн турш залбиран суухыг харах бидэнд ч хэцүү байсан. Тэд ямар хэрэг хийсэн биш дээ хэмээн дотроо өрөвдөнө. Гэхдээ тэд нэг талаар азтай хүмүүс. Санаж сарвайгаад очиход нь шоронд ч болтугай амьд мэнд байна гэдэг нь бидний зовлонтой харьцуулахад юутай зол билээ.

V

Хэрэг явдлын үнэн мөн нь олдоосой гэж бид юу юунаас илүү хүсч байлаа. Гэвч энэ бүхэн бидний зовлон шаналлыг нимгэлж чадсан уу гэвэл үгүй. Бид бүгдээрээ одоо хэр нь дотроо айдас, харуусал тээн зөрж таарсан тэр хором мөчийг нь тохиогоогүй ч болоосой хэмээн хүсдэг нь хэвээр. “Хэрвээ тэгэхэд би...” гэж эхэлсэн өгүүлбэр бүхэн, түүнийг дагасан утгууд ээжийг минь, ахыг минь, бэр эгчийг бас намайг үргэлж дотроос минь иднэ. Одоо би бодлоо тэнүүлэх дургүй болсон, бас саранд... Учир нь тэгэх бүрт би харанхуй ангал руу унаж байгаа мэт санагддаг. Баяр хөөртэй, сэтгэл дүүрэн явах үедээ ахынхаа тухай заримдаа мартчихдаг юм. Тэгмэгц гэнэт л би баяр хөөртэй байгаадаа гэмшээд эхэлчихсэн байх нь элбэг. Энэ мэдрэмжийг үргэлж түгшүүр дагана. Ээж маань, ах маань, дүү нар маань хаана юу хийж байгаа бол, ямар нэг юм тохиолдоогүй байгаа гэсэн болгоомж дагаж бүгд рүү нь утас цохих хэрэг гарна. Гэрийнхнээс дуудлага ирэх бүрт ходоод халуу оргиж, хэн нэгэн танихгүй хүний хоолой “Чи энэ хүнийг таних уу?” гэж хэлэх вий гэхээс айдаг маань одоо л нэг гайгүй болж байгаа нь мэдрэгдэнэ. Хэрэв намайг тэдэн рүү залгахад утсаа авахгүй таарвал ухамсаргүйгээр байж болох бүхий л муу тохиолдлыг бодоод эхэлчихдэг нь харин өөрчлөгдсөнгүй... Магадгүй энэ бүхэн уй гашуугаа тайлах процессийн нэг байх л даа. Бусад маань ч гэсэн ингэж, магад үүнээс илүү зовж байгаа гэж бодохдоо би аль болох хамт, аль болох баяр хөөртэй, аль болох өөр зүйлд санаа сэтгэлийг нь сатааруулж, аз жаргалтай байх шалтгаан зохиохыг хичээдэг болсон.

Сургууль орохын өмнө талийгаач ахынхаа 5, 10 настай хоёр охиныг ээжийнх нь зөвшөөрлөөр эмээ дээр нь хонуулахаар болов. Өдөржин паркт тоглоод, бөөн баяр болсон хоёр “Миний энэ долоо хоногийн хамгийн жаргалтай өдөр байлаа” гэж хөөрцөглөсөөр унтах болоход бага нь би агаатайгаа унтана гэж зөрүүдэлсээр санасандаа хүрсэн юм. Төдөлгүй гарыг минь дэрлээд унтаж байсан түүний нүднээс бүлээн нулимс урсахыг мэдрээд хөөрхөн дүүгээ чанга гэгч нь тэвэрч билээ...