Б.ЗОЛЗАЯА: Хүйсээрээ хуваагдаж, илүү дутуугаа үзэлцэх гээгүй. Бүгдэд ээлтэй нийгмийг л хүсч байна | #WOMENWHODARE


  |     2018-08-06 20:43   |     14125
  2018-08-06 20:43   |     14125

Биднийг өнөөдөр таатай нийгэмд амьдруулахын тулд чимээгүйхэн ажилдаг хүмүүс бол иргэний нийгмийнхэн. "Өөрчлөлтийн төлөөх Эмэгтэйчүүд". 2010 оноос хойш хүний эрх, жендерийн чиглэлээр тогтвортой үйл ажиллаагаа явуулж байгаа бөгөөд олон төсөл хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсээр байна. Тэднээс өөр хэн ч хийж чадахааргүй мундаг төслүүдээс дурдвал, "Үтрээний Хүүрнэл" олон улсын жүжгийг Монголд гурван жил дарааллан толилуулж, орлогыг хандивласан, "Сайхан бие" гэрэл зургийн үзэсгэлэн, Эмэгтэйчүүдийн Манлайлал хөтөлбөр гэх мэт олон арван нөлөөллийн ажлууд бий.

Ажлаа мэддэг хүн гэж түүнийг л хэлэх байх. Ярьж байгаа асуудлаа тултал судлаад, эмэгтэйчүүд бидэнд үнэн бодит мэдээлэл түгээж, бидний ирээдүйн хөгжил дэвшил, хамтралд цаг наргүй зүтгэх түүнээс ажилдаа дуртай хүн гэж ямар хүн байдгийг харж болохоор.  Товч тодорхой, цэгцтэй, хурдан яриатай Б.Золзаяатай ярилцахад нийгэмд бугшиж, дүрээ хувиргаад байгаа нүдэнд үл үзэгдэх  асуудлуудын талаар эрхгүй бодолд автахад хүргэв. Ub.life “Women who dare” булангаараа “Women For Change” (Өөрчлөлтийн төлөөх Эмэгтэйчүүд) ТББ-ийн Үүсгэн байгуулагчдын нэг бөгөөд Захирал Б.Золзаяаг танилцуулж байна. 

-Феминизм гэхээр монголчууд бид нэг л явцуу хүрээнд ойлгоод байх шиг. Ер нь ойлголтын зөрүү хэр их байна гэж та хардаг вэ?  

-Феминизм эсвэл жендер гэдэг үгсийг зөвхөн эмэгтэйчүүдийн эрх болон тэднийг хамгаалах тухай л гэж харах хандлага байсаар байна. Гэтэл орчин үеийн феминизм нь товчхоноор хэлбэл хүйсээс үл хамааран хүн бүрийн нийгэм, соёл, улс төр, эдийн засгийн тэгш эрхийн төлөөх итгэл үнэмшил, үзэл санаа гэж хэлж болно. Дээр нь уг үзэл санаа хөгжихийн хэрээр нэг том цул зүйл гэхээс илүүтэй бүлгүүдийн онцлогт суурилан салбарлан түгсээр байна. Тиймдээ ч феминизмүүд гээд олон тоон дээр ярих болсон. Тэрнээс биш хүйсээрээ хуваагдаж хэн нэгнээсээ илүү, дутуу гарна гэсэн ойлголт огт биш.

-Ингэж харвал бүх л хүн феминист болох хэрэгтэй юм байна даа.

-Тийм шүү, хүн бүр хүйсээсээ үл хамааран ижил үнэ цэнэтэй, тэгш эрхтэй гэдэгтэй санал нийлэх хүмүүс олон байгаа гэдэгт итгэж байна. Гэтэл Феминизмийн тухай ихэнх яриа феминизм нь сайн эсхүл муу болох тухай яригдаад өнгөрдөг, харин түүний өмнө феминизм гэж юу вэ, юуны төлөө вэ гэдэг тухай яриагаа эхэлбэл илүү ойлголцол үүсэх байх гэж боддог. Жишээ нь, Далай лам “Хэрвээ хүн бүр ижил үнэ цэнэ, тэгш эрхтэй гэдгийн төлөө тэмцэхийг феминист гэдэг юм бол би ч гэсэн феминист” гэж хэлсэн байдаг. Мөн Канадын Ерөнхий сайд Жастин Трюдо өөрийгөө феминист гэж зарлаж, феминист бодлого барьж байна. Нэг жишээ нь, улс төрийн манлайллаа хэрэгжүүлэхдээ ч Засгийн газрын бүрэлдэхүүнээ хүйсийн хувьд 50, 50 хувиар бүрдүүлсэн.

Феминизм үзэл санааны гурван давалгааг туулж байна. Нэгдүгээр давалгаа нь цагаан арьст давамгайлсан эмэгтэйчүүд (UK, Canada and USA)  сонгууль өгөх эрх болон эрх зүйн хувьд тэгш байхын төлөө тэмцсэн, хоёрдугаар давалгаа нь тив тивийн эмэгтэйчүүдийн хүрээнд тэлж боловсрол, хөдөлмөр болон хувийн амьдралын бүхий л түвшинд бүх хүн тэгш эрхтэй байхын төлөө тэмцсэн, харин гуравдугаар давалгаа бол аливаа хүйсээс үл шалтгаалан ялгаварлан гадуурхал, тэгш бус байдлыг хадгалан, өөгшүүлж буй шудрага бус, бурангуй патриархат тогтолцоог өөрчлөхийн төлөө зорьж байна.

-Юу таныг одоогийн замналд тань хөтөлсөн бэ?

-Хамгийн хүчтэй нөлөөлсөн зүйл бол 2008 оны долдугаар сарын 1-ний өдөр. Тэр үед би Улаанбаатар зочид буудалд маркетингийн менежерээр ажилладаг байсан. Тэгээд үйл явцыг дээрээс нь харж, мөн үйл явдлын дараа хүний эрхийн мониторингийн багт сайн дураар орж ажилласан. Эндээс бид залуучууд  улс төрийн үзэл бодлоо хүчирхийллийн бус аргаар илэрхийлэхэд суралцах чухал юм байна гэдгийг ойлгон, тэр үеэс ярилцаж эхэлсэн. Түүнээс хойш хүний эрхийн чиглэлээр хоёр жил ажиллахад хүн бүрт заяагдсан эрх нь хэн болж, хаа төрснөөс, хүйсээс, хөрөнгөнөөс, хөгжлийн бэрхшээлээс, бэлгийн чиг баримжаанаас гээд олон зүйлээс шалтгаалан илүү эрсдэлд ордгийг мэдэж авсан. Энэ дундаас надад хамгийн ойр байх эмэгтэйчүүдийн эрхийн асуудлаас эхэлж одоо жендэрийн тэгш эрхийн төлөө ажиллаж байна.

-Эмэгтэйчүүдийн эрх зөрчигдөж байгаа үзүүлэлтээрээ бид хаана явна вэ. Монгол Улс ер нь эмэгтэй хүн амьдарахад хэр таатай улс бол?

-Ерөнхийдөө бидний амьдарч буй энэ нийгмийн тогтолцоо нь эрэгтэй, эмэгтэй, гуравдагч хүйсээс үл хамааран бүгдэд хохиролтой байна. Эмэгтэйчүүдийг бие даасан хувь хүн гэхээс илүүтэй туслагч, халамжлагч, дэмжигчийн дүрээр харж хайрцаглаж, мөн нөхөн үржихүйн машин мэт үзэж хэдэн хүүхэд төрүүлсэн, хүүхдээ хэрхэн асарч байна гэдгээр нь л үнэлэн дүгнэж байдаг. Эмэгтэй хүнийг манлайлагч, удирдагч гэж харах нь бага. Нөгөө талаас эрэгтэйчүүдийг хатуу чанга болгож хүмүүжүүлэх нэрээр асуудлаа ярилцдаггүй, сэтгэл хөдлөлөө ил гаргаддаггүй, дотогшоогоо болгож өсгөх нь эргээд ирээдүйд хүчирийлэгч болгох эрсдэл рүү түлхэх тал ч бий. Түүнчлэн эрчүүдийг мөнгөний машин, ажлын машин мэт харах нь элбэг. Цаашлаад гуравдагч болон өөр хүйсийн хүмүүс энэ нийгэмд тэрнээс ч дор үзэгдэж байгаа. Энэ тогтолцоо бүгдэд халтай ч гэсэн өнөөдөр гэр бүлийн хүчирхийллийн тоо, ажлын байрны бэлгийн дарамт, эсвэл эмэгтэйчүүдийн шийдвэр гаргах түвшин дэх оролцоо гээд тоонууд харвал эмэгтэйчүүд энэ тогтолцоонд олноор хохирогч болж байгаа нь үнэн. Гэр бүлийн хүчирхийлэл гаарч байгаа бол бид хохирогчийг хамгаалахаас гадна хүчирхийлэл үйлдэгчид хүчирхийлэл үйлдэх хандлага, хүмүүжлийг бид хэзээ, хаана, яаж суулгаснаа эргээд харах чухал. Мэдээж би эрэгтэйчүүдийн эрх зөрчигдөөгүй гэж хэлээгүй. Бид энэ нийгмийг бүгдэд ээлтэй болгохын тулд бүгдийх нь төлөө, бүгдтэй нь хамт ажиллах учиртай байх.

-Сүүлийн үед манай эмэгтэйчүүд шиг “даварсан” хүмүүс байхгүй гэх хандлага давамгайлах боллоо. Энэ үнэн үү?  

-Бид хаа явааг хэнтэй, яаж харьцуулахаас шалтгаална. Скандинавын орнуудтай харьцуулвал бид хойно явж байна. Эмэгтэйчүүдийг хүн чинээ үздэггүй нийгэмтэй харьцуулвал бид нар арай урд явж байж болно. Муу явааг хараад дундхан яваагаа болж байна гэж боддоггүй биз дээ. Африкт хүүхэд өлсөж үхэж байхад чи энийг идэж байгаа нь их юм гэж ханддаггүй шүү дээ. Хүний эрх бол харьцуулагдашгүй учир хүн бүр хаана төрснөөс үл шалтгаалан эрхээ эдлэх учиртай гэдгийг л санах чухал.

“Би ялгаварлан гадуурхалт огт мэдэрч байгаагүй, тийм зүйл манай улсад байхгүй” гэж хэлэх хүмүүстэй ч таардаг. Мэдээж хүн бүрийн амьдрал өөр учраас зарим нэг нь  ялгаварлал мэдрээгүй өссөн байж болно. Эсвэл тодорхой нөхцөл байдалд ялгаварлалд өртсөнөө өртлөө гэж хараагүй ч байж болно. Эндээс хэлэхэд тухайн хүн “Би хувьдаа ялгаварлал мэдрээгүй” гэж хэлж болох ч “Монголд ялгаварлал байхгүй, харин жендерийн тэгш эрх байна” гэж хэлэх нь өрөөсгөл болно. Учир нь нийгмийн цар хүрээтэй байр суурь илэрхийлэх тохиолдолд өөрийн туршлага, мэдрэмжээр дүгнээд хэлчих нь явцуурна. Монголд эсхүл нийгэмд гэж ярих бол бид тоо, судалгааг харж байж ярих хэрэгтэй. Олон судалгаагаар Монголд өнөөдөр жендерийн тэгш бус байдал оршсоор байгаа нь харагддаг. Жишээ дурдахад, цагдаагийн дуудлагын 63-67 хувь нь гэр бүлийн хүрээн дэх хүчирхийллийн холбогдолтой дуудлага байдаг гэсэн тоо байна. Мөн ажлын байрны бэлгийн дарамтын тохиолдлууд жилээс жилд өсөж байгаа ч эрх зүйн зохицуулалт, хамгаалалт байхгүй байсаар байна. Их дээд сургуульд жаран хэдэн хувь сураад байгаа эмэгтэйчүүд маань яг тэр пропорциороо удирдах түвшинд очиж байна уу гэвэл бас үгүй, олонх нь гүйцэтгэх түвшинд ажиллаж байна гээд олон тоо баримт хүйсийн тэгш бус байдал байсаар байгааг харж болно. 

-Энэ бүхнийг өөрчлөхийн төлөө бид юу хийх ёстой вэ?

-Өнөөдөр надад мэдрэгдэхгүй байна гээд бид нар өөрчлөхгүй, дуу хоолойгоо гаргахгүй бол хорь, гучин жилийн дараа энэ бүх хөгийн зүйл хэвээрээ, бүгдэд ашигтай бус байсаар л байна. Өнөөдөр би энэ бүхнийг өнгөрөөгөөд тоохгүй байж болох ч миний охин, хүү  ажил сургууль дээрээ бэлгийн дарамтад өртдөг, дараа нь хэн нэгэн хүчирхийлэгчтэй амьдарлаа холбоод хохироод, хамгаалагдаж чаддаггүй нийгмийг үлдээвэл харамсалтай. Энэ чиглэлээр арваад жил ажиллахад ярилцаж ойлгуулсаны дараа учиргүй эсрэг байдаг хүн цөөхөн л байдаг. Ярилцаж сонссон хүн дараагийн шударга бус зүйл болоход юу билээ гэж бодож эхлэнэ. Манай нийгэм жендерийн тэгш эрхтэй болсноор бид бүгдэд үр ашигтай. Хосууд, гэр бүл хоорондоо тэгш эрхтэй байснаар аз жаргалтай, амар амгалан цаашлаад байгууллага, хамт олон, улс оронд ч оновчтой бодлого, ээлтэй үр нөлөө дагуулдагыг бусад улс орны туршлагаас харж болно. Энэ сайн үр дүнг авчрах хүмүүсийн нэг болох боломж бид бүгдэд бий.

-Залуу эмэгтэйчүүд улс төрд орж байж энэ процесийг хурдасгах юм болов уу?

-Уг нь бол улс төрчид аливаа шийдвэр гаргахдаа тухайн шийдвэрт өртөгдөх бүлгийн дуу хоолой, мөн тухайн асуудлын мэргэжлийн эксперт, шинжээчид, бодлогын хүрээлэн гээд олон талын санаа, зөвлөмжийг сонсох, тусгах учиртай. Гэтэл өнөөдрийн улс төрийн соёл тийм биш, ихэнх нь өөрийн болон ойрын хүрээний туршлага, бодлоор л шийдчих гээд байдаг. Энэ чигээрээ иргэний нийгмийн, иргэний дуу хоолойг сонсдогүй, тусгадаггүй хэвээр байсаар байвал өөрсдийн амьдралд нөлөөлөх шийдвэрийг өөрөө орж байж өөрчлөхийн төлөө улс төрд орох хэрэгтэй л болох байх.

-Тийм учраас л квот зайлшгүй хэрэгтэй байна гэж ойлгож болох уу?

-Квот бол сонгогчид нь эрэгтэй эмэгтэй гэдгээс нь үл шалтгаалан сонгодог болох хүртэл хэрэглэж болох түр тусгай арга хэмжээний нэг бөгөөд зорилгодоо хүрлээ гэвэл  хэрэглэхээ больж болдог. Тэр давааг давахын тулд, эрэгтэй нь илүү дээр гэж боддог хандлагыг өөрчлөхийн тулд яалт ч үгүй квот хэрэглэж байна. Квот хэрэглэхгүйгээр хүмүүс өөрсдөө хүйсээс нь үл хамааран бодлогыг нь сонгодог болно гэвэл олон жил хэрэгтэй. Яагаад гэвэл эцгийн эрхт ёс өөрөө хэдэн зуун жилээр тогтчихсон учраас хүмүүс тийм ч хурдан хандлагаа өөрчлөх амаргүй. Түүнчлэн зөвхөн квот бүгдийг эмчлэхгүй. Одоо яагаад квотод даацтай үр дүн гарахгүй байгаагийн нэг гол асуудал бол улс төр өөрөө мөнгөний тулаан тэмцээн болсон, учир нь намын санхүүжилт өөрөө мөнгөөр шийдэгддэг учраас тэнд бодлогоороо орж байгаа хүн цөөн байна. Улс төрийн намын санхүүжилт мөнгөтэй хүн ордог биш илүү бодлогын гарцтай шийдэлтэй хүн ордог болоод ирвэл квот жинхэнэ утгаараа хэрэгжиж бодлого ярьсан хүмүүс гарч ирнэ гэж хардаг.

-Та ямар нийгэмд амьдрахыг мөрөөддөг вэ. Тэр мөрөөдлөөс тань одоо бидний бодит байдал хэр  байгаа бол?

-Хүн бүр өөрийн орон зайд, бусдын эрхэнд халдахгүйгээр амьдралаа өөрийнхөөрөө зохиох, бүтээх, туурвих боломжтой нийгмийг мөрөөдөж байна. Янз бүрийн хүмүүс, амьдралын хэв маяг байж гэмээнэ нийгэм солонголог гоё байх атал бүгдийг нь адилхан зороод тэрнээс өөр байхаар ялгаварлаад үзэн ядаад байж болохгүй. Мэдээж аливаа нийгэмд янз бүрийн хүмүүс байсаар байх нь ойлгомжтой. Хүний эрхийн төлөө тэмцэгч нэгэн байхад, ялгаварлан гадуурхагч нэгэн ч байж л байх нь. Гол нь тухайн нийгмийн тогтолцоо нь ялгаварлан гадуурхалтыг буруушаадаг, гадуурхагдсаныг хамгаалж чаддаг, эрхийг нь сэргээж чаддаг байх чухал.

-Монгол эрэгтэй, эмэгтэй хүнийг тодорхойлсон ямар хэвшмэл ойлголтууд нийгэмд байна гэж харж байна?

-Эрэгтэй хүн ийм л байх ёстой, эмэгтэй хүн тийм л байх ёстой гэсэн жендэрийн дүр буюу тогтсон хандлага хүчтэй байсаар байна. Жишээ нь, эмэгтэй хүний амьдралыг ажилтай, нөхөртэй, хүүхэдтэй болоод бүрэн бүтэн боллоо гэж харж байна. Тухайлбал, яг адил түвшний цалинтай ажилладаг эрэгтэй, эмэгтэй хоёр хүн байрны зээл хөөцөлдөхөд, эрэгтэйгийн зээл гараад эмэгтэйгийн зээл дээр нөхөргүй бол аавын гарын үсэг шаардлагатай байх жишээний. Тэр эмэгтэйг бүрэн бүтэн гэж харахгүй байгаагийн илрэл. Эмэгтэй хүнийг бие даасан хүн гэхээсээ илүү хэн нэгний туслагч, хамтрагч, ээж, эхнэр, эгч, охин, дүү, ерөнхийдөө хараат гэсэн ойлголт байсаар энэ нь эргээд түүнийг мэдэж, түүнд хүрч, халдаж болно гэсэн далд агуулгыг тээх эрсдэлийг ч бий.

Эрэгтэй хүнийг ажлын машин, мөнгөний мод мэт үзэж, гэр бүлийг бүгдийг нь тэжээх ёстой, эсвэл асуудал бэрхшээлээ ярих ёсгүй, тэсвээр тэвчээр зааж дотроо хадгалах ёстой гэх мэт хэвшмэл ойлголтуудад хайрцаглаж эдийн засгийн болоод сэтгэлзүйн дарамтанд оруулах нь бий. “Эр хүн уйлдаггүй юм”, “эр хүн зүрхэндээ уйлдаг юм” зэрэг “гоё” үгнүүд маань эрчүүдийг хатуу чанга болгохоос илүүтэй асуудал бухимдлаа дотроо тээж явдаг, харилцааны чадавх сул нэгэн болгож хувиргадаг. Цаашлаад стрессээс гаралтай өвчинд өртөх эрсдэл их, архины хамааралтай, хүчирхийлэл үйлдэх зан үйл, хандлагыг бий болгож байдаг.

-Гэр бүлийн хүмүүжил төлөвшлийн хувьд эмэгтэй хүн яаж өсч, хүмүүжих тухай ээж аав тань ямар юу гэж хэлж, үлгэрлэдэг байсан бэ?  

-Аав минь багад өвчний улмаас бурхан болсон болохоор ээж, ахтайгаа өссөн. Ээж маань нийгэм солигдох ороо бусгаа үед их л хөдөлмөрлөж, хоёр хүүхдийн сургалтын төлбөрөөс эхлээд бид хоёрыг хүн шиг хүн болгохын төлөө маш их зүтгэсэн. Гаднаа хүнд хэцүү байгаагаа илэрхийлээгүй ч дотроо л шаналсан байх. Ээж бидэнд хатуужил тэвчээртэй, хүчтэй байж зорьсон юмныхаа ард гарах ёстойг үйлдлээрээ зааж сургасан. Гэхдээ ах бид хоёрыг өөрөөр маань чөлөөтэй өсгөж хүмүүжүүлсэн. Хичээл номоо хий, ном унш гэхээсээ илүү ном авчраад л тавьчихдаг байсан.

-Ахтайгаа харьцуулагдах, эрэгтэй эмэгтэй хүүхдийн ялгааг хэр мэдэрч өссөн бэ?

-Өсвөр насанд ах гадагшаа сургуульд явсан тул нэг их харьцуулагдах зүйл мэдрээгүй. Харин бага байхад аяга таваг угаахтай холбоотой  инээдтэй дурсамж байдаг. Орой болгон гоё кино гардаг,  ховор ч гардаг байж, тэгээд бид гурав хоолоо идчихээд кино үздэг байлаа. Яг кино гарч байх үед л аяга тавгаа угаах болно, тэгээд “би яахаараа угаадаг юм” гэхээр, “эмэгтэй хүүхэд болохоороо” гэдэг байж билээ. Шудрага бус мэт санагддаг ч угаадаг л байсан. Тэр миний тархинд бүр суучихсан, одоо ч хурдан хоолоо идээд, гол нь аяга тавгаа угааж байж тухтай сууна гээд програмчлагдчихаж (инээв).

-Одоо үед ганц бие эцэг эхүүд их болж байна. Энд бас нийгмийн хэвшмэл ойлголтууд байна. Бүрэн бүтэн гэр бүл гэх мэт...

-Энэ бидний дотор  суусан хэвшмэл ойлголттой л холбоотой. “Бүрэн бүтэн гэр бүл” гэж яг ямар гэр бүлийг хэлээд байна вэ? Хетеронорматив буюу аав, ээж, хүү, охин гэсэн дүрүүдийг л “бүрэн бүтэн гэр бүл” гэж ойлгох, түүнийгээ бусдад тулгах нь явцуу ойлголт. Товчоор хэлбэл, хэлбэрээс илүү агуулга чухал баймаар, бүтэн гэдэг нь хайраар, халамжаар, амар тайван амьдрах орчноор үнэлэгдэх чухал болохоос хэн хэн байхаар хэмжигдэхгүй. Эцэг эх нь хамт байдаг хэрнээ байнгын хэрүүл, маргаан, хүчирхийлэлтэй орчинд байснаас аль нэг дээр амгалан тайван орчинд байх нь тэр хүүхдийн ирээдүйд илүү эерэгээр нөлөөлж мэднэ.

Гэр бүл гэдэгт хэн хэн байх ёстой гэдгээс илүү гэр бүл гэдэг хоорондоо ямар харилцаа, зарчим, үнэт зүйл дээр суурилдаг тухай хүүхдүүддээ зааж өгөх нь чухал. Ингэснээр хүүхэд өөрт нь ч эерэг, эргээд бусад хүүхдийг ялгаварлан гадуурхахаас ч сэргийлнэ. Хүүхэд аавтайгаа бас ээжтэйгээ байж болно, эсхүл ээжтэйгээ ч байж болно, аавтайгаа хоёулаа, бүр эмээ, өвөөтэйгээ ч амьдардаг байж болно. Энэ бүгд л хайр, халамж дээр тогтсон, аз жаргалтай харилцаа байгаа бол бүгд л бүтэн гэр бүл шүү дээ. Тэрнээс биш яг эрэгтэй, эмэгтэй хоёр хүн нийлж тэдэн хүүхэд гаргасныг төгс гэр бүл гэж нийгэм үзнэ гээд бодит байдлыг үгүйсгэж тэр чинээгээрээ ялгаварлан гадуурхалтыг бий болгож болохгүй. Манайд бол кино, ном, рекламнаас харахад л аавтай, ээжтэй, охинтой, хүүтэй яг л ийм дүр төрхийг “төгс” хэмээн ойлгуулж хайрцаглаад байдаг. Гэтэл орчин үеийн гадны контентуудыг харахад илүү солонголог, олон янзат байдлыг харуулж эхлэж байна. Тэгэхээр бид хүүхдүүдтэйгээ энэ тухай хувьчлан ярилцаж байх чухал, эс бөгөөс нийгэм хэвшмэл дүр төрхөөр хайрцаглагдах болно. Эргээд бие даасан хүчтэй хувь хүн бус энэ нийгмийн нэг л жижиг эрэг шурга болохоос цаашгүй.

-Манай нийгэмд нэгэнт салсан гэр бүлд ээлтэй хуулийн зохицуулалт дутмаг учраас сонголт хийхэд ярвигтай байдаг байх.  

-Хүмүүсийн хувийн харилцааны энэ асуудал угаас ярвигтай. Хөндлөнгөөс хараад салсан, нийлсэн нь дээр гэх аргагүй, тохиолдол бүр, харилцаа бүр өөрийн онцлогтой байдаг учир. Гэхдээ өргөн хүрээнд авч үзвэл, тухайн хүмүүс нийлэх эсвэл салах шийдвэр гаргахад эрх зүйн зохицуулалт нь хэн нэгнийг нь хохироохгүй хамгаалж чаддаг байх нь бидний хувьд чухал. Хэрвээ хоёр хүн үнэхээр яагаад ч болохгүй, бүтэхгүй байгаад салах сонголтыг хийсэн бол нийгмийн зүгээс тухайн хүмүүсийг шүүмжилж ялгаварлахгүй, эрх зүйн талаас хэн нэгнийг, тэр дундаа хүүхдийг хохироохгүй байх талаас сайн ажилладаг байх хэрэгтэй.

Гэтэл өнөөдөр бодит байдал эсрэгээрээ байна. Салсан, нийлсэн гэж нийгэм нь тухайн хүмүүсийг шүүж, шүүмжилдэг түүнчлэн хүүхдийн өмнө хүлээх хариуцлага сул байсаар байна. Хамтдаа хүүхэдтэй болохыг шийдсэн бол эргээд тэр хариуцлагаа хүлээх хэрэгтэй. Өнөөдөр хүүхдийн өмнөх энэ хариуцлагыг олон эмэгтэйчүүд үүрсээр байна. Мэдээж ганц бие аавууд байгаа ч олонх нь ээжүүд байна. Хүүхдийг бүтээсэн хоёр тал хоёулаа хариуцлага хүлээнэ гэдэг нь зөвхөн мөнгөөр хэмжигдэхгүй, цагийн хувьд ч хариуцлагаас хуваалцах хэрэгтэй. Үүнээс гадна хүүхэд харах хүмүүжүүлэх цагаа хуваалцах хэрэгтэй. Тэр аавд юмуу ээжид өөртөө зарцуулах хувийн цаг хугацаа, орон зай бас хэрэгтэй. Одоо бол тийм цагийн зохицуулалт хуулинд байхгүй. Хурдтай хөгжиж байгаа нийгэмд цаг илүү үнэтэй болчихоод байхад тэр ганц бие ээж эсхүл аав хүүхдийн тэтгэмжийн бага мөнгөөр асрагч авч чадахгүй тул хувь, хувьсгалийн амьдарлаа золиослох тохиолдол бий, цаашдаа өөрийгөө хөгжүүлэх боломжийг хязгаарлаж байна. Энэ нь эргээд хүүхдийн хөгжил хүмүүжилд ч сөрөг нөлөөтэй байж болох.

-Хайр дурлал, найз залуугийн тал дээр ямар бодолтой байдаг вэ?

-Ерөнхийдөө хувийн амьдралынхаа тухай сэдвийг хувьдаа үлдээхийг зорьдог болсон. Амьдралын хамтрагчийн тухайд, хайрлаж дурлалцахаас гадна би тэр хүнийг ойлгодог шиг тэр хүн маань миний үнэт зүйл, үзэл санаа, мөрөөдөл зорилгыг ойлгож дэмждэг байх их чухал.

Харилцаанд чухалчилдаг нэг гол зарчим маань хосууд нэгдэн нийлсэн ч бие биенийхээ хувь оршихуйг хүндэлдэг байх юм. Жишээ нь, монгол хаан, хатан сүйхийг харвал хоёр тусдаа цагираг нэг хэсгээрээ нэгдэн нийлж, тэндээ дундын үнэт зүйлс, зорилго мөрөөдөл, санхүү, хөгжлөө бүтээдэг байхад, цагирагийн үлдсэн хэсэг хувь хүнийхээ орон зайгаа, зорилго мөрөөдлөө авч үлдэх юм байна гэж хардаг. Хараад байхад эрчүүд хувь хүний зорилго, мөрөөдөл, хобби, найз нөхдөө аваад үлддэг байхад эмэгтэйчүүд эдгээрээсээ золиослон орхих нь бий. Тиймээс хосууд нэгдэн нийлсэн ч харилцан хувь оршихуйгаа хүлээн зөвшөөрч, хүндэлж байгаасай гэж боддог.

-Та юунаас хамгийн их айдаг вэ?

Айдас гэдэг мэдэхгүй, чадахгүй, өөрийнх нь хяналтаас гадуурх тэр зүйлс гэж боддог. Тэгэхээр би эмч биш болохоор өөрөө болон хайртай дотны хүмүүс маань эрүүл мэндийн хувьд хэцүү байдалд орох вий гэхээс айдаг. Бусдаар бол мөрөн дээрх бөнжгөр ажиллаж байгаа цагт бусад зүйлийг  шийдэж болох байх гэж итгэж найддаг.

-Сэтгэлээр унасан үед таныг юу хурцалдаг вэ?  

-Өөрийгөө би ер нь их өөдрөг хүн гэж боддог. Өөдрөг байж гэмээнэ л “нийгэмд болохгүй байгаа зүйлсийг болгоно, өөрчлөнө” гэдэгт итгэж зүтгэх ийм ажлыг сонгосон байх. Тэгээд дээр нь өөртөө нэг дүр оноочихсон юм шиг байгаа юм. Ямар нэг байдлаар байгаа тэр бүлгийнхээ,  хамт олныхоо, гэр бүлийнхээ хүмүүсийг өөдрөг, баяр хөөртэй байлгах чухал гэж бодоод тэрэндээ итгээд өөртөө гуниглах цаг ч өгдөггүй байх. Асуудал, бэрхшээлийн сайн тал, гарцыг олж харах гэж хичээгээд сэтгэлээр унахгүйг хичээдэг. Гэхдээ сүүлийн үед сэтгэл зүйн талаас сонирхоход энэ хандлага тийм сайн биш гэж байсан, гуниглах цаг ч өөртөө өгч байх хэрэгтэй гэж байна лээ.

-Ямар эмэгтэйг WOMEN WHO DARE гэх вэ?

-Өөртөө болон өөрийнхөө зорилго мөрөөдөлд хайртай, өөрийнхөө хийж буй зүйлдээ дуртай, үүнийгээ яаж хийж байгаадаа ч сэтгэл хангалуун байгаа тийм эмэгтэйг “Women who dare” гэж хэлэх болов уу гэж бодож байна. “Нэг эмэгтэй өөрийхөө зорилго мөрөөдлийн төлөө тэмцэхэд, өөрийнхөө эрхийн төлөө дуугарахад бусад бүх эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцэж, дуугарч байна гэсэн үг” гэдэг үг шиг таны амжилт, зүтгэлийг бусад эмэгтэйчүүд хараад “эмэгтэйчүүд бид чаддаг, би ч гэсэн чадах болно” гэсэн урам зориг авч байгаа учраас тэр. Өөртөө итгэж байгаа шиг өөр бусад эмэгтэйчүүддээ ч чадна гэдэгт нь итгэж бас тэр урам зориг хүчийг өгөх нь чухал.

Таны амьдралдаа авч байсан хамгийн үнэтэй зөвлөгөө юу байсан бэ?  

-Өнөөдрийн өөрийгөө бүтээхэд олон л сайхан сургамж, зөвөлгөө сонсож, уншиж байсан нь бүгд л чухал ч, онцлоно гэвэл “Итгэсэн, зорьсон аливаа зүйлдээ тууштай байх” гэдэг л хамгийн чухал гэж бодож байна. Нэг удаа болохгүй байлаа гээд нураад унаж, буцаад ухарч болохгүй. Мэдээж тууштай байхын тулд, тууштай байж чадах тэр үнэт зүйлээ олох хэрэгтэй. Тэрийгээ олоогүй бол шинэ зүйлс туршиж, эрэл хайгуул хийж байж тэрийгээ олно. Олсон сонгосон тэр зүйлээ хэнээс ч дутахгүй, хамгийн сайн хийдэг хүн нь болохын төлөө ажиллах хэрэгтэй , бусад зүйлийг бол чаддаг хүмүүсээр нь хийлгэх хэрэгтэй гэж боддог. Өөрөөр хэлбэл, олон зүйлийг хагас дутуу мэддэг, хийдэг байснаас сонгосон ганц зүйлээ хамгийн сайн мэддэг, чаддаг байх илүү үнэ цэнэтэй гэж боддог. 


Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.

1 сэтгэгдэлтэй

  • Зочин   [183.177.106.70]
      2018-08-07 16:18
    Тэгш эрхийг тэгш хариуцлага дагадаг юм шүү.

У. БОЛОРТУЯА: Барьсан сэдвээ сенсаци болгоод, асуудал шийдүүлж чадвал сэтгүүлчийн ололт тэр #WOMENWHODARE

Сенсаци хөөсөн сэтгүүлч гэж гайгүй ганц нэгийгээ шүүмжлээд байгаа харагддаг. Барьж авсан ажлаа сенсаци болгоод, асуудал шийдүүлж чадаж байвал сэтгүүлчийн ололт тэр. Тиймээс дорвитой бүтээл хийхийн төлөө л бүгд явдаг болбол сэтгүүлчээс айснаасаа болж асуудал шийддэг олон жишээ дэлхий дахинаа ил байна.

  2018-09-03 12:51

Б.Энэрэл: Өөрөө л туршиж үзэхгүй бол үнэн сайхныг нь мэдэх аргагүй | #WomenWhoDare

Аливаа зүйлийг хийж үзээд өөрийнхөө амьдралаар баталчихсан, гадагшаа гаргахад ямар ч эргэлзээгүй зүйлүүд дээрээ л би өөртөө итгэлтэй байдаг.

  2018-05-10 06:13