Гэр бүлийн хүчирхийлэл гэхээр олон хүн шууд бие махбодын хүч хэрэглэсэн үйлдлийг төсөөлдөг. Гэвч бодит байдал дээр олон харилцаанд илүү далд, анзаарахад хэцүү хэлбэр болох санхүүгийн хүчирхийлэл өргөн тохиолддог бөгөөд энэ нь сэтгэлзүй, амьдралын чанарт ноцтой нөлөө үзүүлдэг байна.
Санхүүгийн хүчирхийлэл гэж юу вэ?
Санхүүгийн эсвэл эдийн засгийн хүчирхийлэл гэдэг нь нэг хүн нөгөөгөө мөнгө, орлого, эдийн засгийн нөөцөөр дамжуулан хянах, эрх мэдэл тогтоохыг хэлнэ.
АНУ-ын “National Domestic Violence Hotline”-ын тодорхойлсноор энэ нь хосынхоо санхүүг хязгаарлах, ажиллах боломжийг нь боомилох, өөрийгөө санхүүгийн хувьд авч явах чадварыг нь сулруулах замаар эрх мэдэл олж авах хэлбэр юм.
Энэ төрлийн хүчирхийлэл нь зөвхөн гэрлэлтийн харилцаанд биш, гэр бүл, асран хамгаалах нөхцөлд ч илэрч болно. Хүчирхийлэгч дараах байдлаар хяналт тогтоодог:
Банкны данс, мөнгөнд нэвтрэх эрхийг хязгаарлах
Орлогоо өгөхийг шаардах
Мөнгийг хэрхэн зарцуулахыг ганцаараа шийдэх
Ажил хийхийг хориглох эсвэл саад учруулах
Эцсийн зорилго нь хяналт ба хараат байдал бий болгох явдал.
Харилцаанд илрэх гол шинж тэмдгүүд
Санхүүгийн хүчирхийлэл ихэвчлэн аажмаар эхэлдэг. Эхэндээ “мөнгөний асуудалд анхааралтай хандаж байна” мэт харагдаж болох ч цаг хугацааны явцад жинхэнэ зорилго нь илэрдэг.
1. Ажиллах эрхийг хязгаарлах
Хүчирхийлэгч таныг ажил хийхээс татгалзахад хүргэх, ажлаас гарахыг шахах, эсвэл ажилдаа тогтвортой явахад саад болдог.
2. Хэт хяналт
Таны зарцуулалт бүрийг хянаж, жижиг худалдан авалтад хүртэл тайлбар нэхэх. Зарим тохиолдолд банкны апп, утас, имэйл шалгах хүртэл даамжирна.
3. Орлогыг булаах
Цалин, тэтгэмжийг тань шууд авч, хэрхэн зарцуулахыг өөрөө шийддэг.
4. “Халаасны мөнгө” систем
Бүх орлогыг өөрөө хянаж, танд бага хэмжээний мөнгө өгнө. Үүнийг хэтрүүлбэл буруутгах, шийтгэх байдал гардаг.
5. Санхүүгийн мэдээллийг нуух
Данс, өр, хуримтлалын талаар мэдээлэл өгөхгүй. Ингэснээр та бодит нөхцөл байдлыг мэдэх боломжгүй болно.
6. Зээлийн нэр хүндийг санаатайгаар сүйтгэх
Таны нэр дээр зээл авах, төлбөр төлөхгүй байх, санхүүгийн баримтыг нуух зэргээр зээлжих оноог унагааж, баталгаагүй харилцагч болгон хор учруулна.
7. Хараат байдал үүсгэх
Гэр, машин, хадгаламж зэрэг бүх чухал нөөцийг өөр дээрээ төвлөрүүлж, таныг санхүүгийн хувьд бүрэн хамааралтай болгодог.
Урт хугацааны нөлөө
Санхүүгийн хүчирхийлэл нь зөвхөн тухайн мөчид нөлөөлөөд зогсохгүй, олон жилийн турш үр дагавар үлдээдэг.
Санхүүгийн тогтвортой байдал алдагдана
Ирээдүйн боломжууд (ажил, орон сууц, зээл) хязгаарлагдана
Өөртөө итгэх итгэл буурна
Харилцаанаас гарах боломж багасна
Хамгийн ноцтой нь, хүн өөрийгөө “гарцгүй” нөхцөлд орсон мэт мэдэрч эхэлдэг.
Энэ тухай мэдэх нь яагаад чухал вэ?
Санхүүгийн бие даасан байдал гэдэг нь зөвхөн мөнгөний асуудал биш. Энэ нь сонголт хийх эрх, ирээдүйгээ төлөвлөх боломж, айдасгүй амьдрах суурь нөхцөл юм.
Ийм төрлийн хүчирхийллийг эрт таньж, ойлгох нь өөрийгөө хамгаалах эхний алхам болдог.
Санхүүгийн хүчирхийлэл нь харагдахгүй ч маш хүчтэй нөлөөтэй. Хэрэв дээрх шинж тэмдгүүдийн хэд хэд нь таны харилцаанд илэрч байвал энэ нь энгийн “мөнгөний маргаан” биш харин хүчирхийллийн хэлбэр байж магадгүй. Эрүүл харилцаанд мөнгө хяналтын хэрэгсэл биш, харин хамтын шийдвэр, итгэлцлийн нэг хэсэг байдаг гэдгийг мартаж болохгүй.
