Олон улсын авлигын эсрэг байгууллага болох Transparency International жил бүр дэлхийн улс орнуудын төрийн салбар дахь авлигын түвшинг үнэлж Авлигын төсөөллийн индекс (Corruption Perceptions Index – CPI)-ийг танилцуулдаг. Энэхүү индекс нь шинжээчид болон бизнесийн байгууллагуудын судалгаанд тулгуурлан улс орнуудын авлигын түвшинг 0-100 оноогоор үнэлдэг бөгөөд:
0 оноо – маш их авлигатай
100 оноо – авлига маш бага гэсэн утгатай.
2025 оны индексээр дэлхийн хамгийн бага оноо авсан, өөрөөр хэлбэл хамгийн өндөр авлигын эрсдэлтэй орнуудын тоонд:
Сомали
Өмнөд Судан
Венесуэл зэрэг улс орнууд багтжээ.
Эдгээр оронд зэвсэгт мөргөлдөөн, улс төрийн тогтворгүй байдал, ил тод байдлын хомсдол зэрэг хүчин зүйлс авлигын түвшинг өндөр байлгахад нөлөөлдөг гэж судлаачид үздэг.
Харин дэлхийн хамгийн “цэвэр” үнэлгээтэй орнуудын жагсаалтыг Скандинавын орнууд, тухайлбал Дани, Финланд, Шинэ Зеланд зэрэг улс уламжлал ёсоор тэргүүлсэн байна.
Монгол Улсын үзүүлэлт
2025 оны CPI-д Монгол Улс дунджаас доогуур буюу ойролцоогоор 30 гаруй оноо авч, дэлхийн жагсаалтын дунд хэсгээс доогуур байр эзэлжээ. 2024 оноос хойш хоёр байр ухарсан гэсэн үг.
Сүүлийн жилүүдэд Монголын оноо тогтвортой биш хэлбэлзэж байгаа бөгөөд дараах асуудлууд нөлөөлж байна гэж судлаачид онцолж байна:
Төрийн худалдан авалт болон уул уурхайн салбар дахь ил тод байдлын асуудал
Улс төрийн санхүүжилтийн хяналт сул
Шүүх, хуулийн байгууллагын хараат бус байдал
Ашиг сонирхлын зөрчилтэй холбоотой хэргүүд
CPI юуг хэмждэг вэ?
CPI нь бодит авлигын хэмжээг бус, төрийн салбар дахь авлигын талаарх төсөөллийг хэмждэг. Энэ нь улс орнуудын авлигын эсрэг бодлого, институцийн чанар, ил тод байдал, хариуцлагын тогтолцоог үнэлэхэд ашиглагддаг.
2025 оны CPI нь дэлхийн олон оронд авлига өндөр хэвээр байгааг харуулж байна. Монгол Улсын хувьд авлигын эсрэг бодлого, ил тод байдлыг сайжруулах, хууль хэрэгжилтийг чангатгах шаардлага хэвээр байгааг судалгааны дүн илтгэж байна.
