Балендра Шах буюу олон нийтэд Бален нэрээр танигдсан репперээс улс төрч болсон залуу лидер Непалын дараагийн Ерөнхий сайд болоход тун ойртлоо. Түүний байгуулсан Rastriya Swatantra Party (RSP) нам парламентын сонгуульд түүхэн ялалт байгуулж, олонхын суудал авахад хүрсэн байна.
Энэ нь залуучуудын эсэргүүцлийн хөдөлгөөнөөс хойш явагдсан анхны сонгууль бөгөөд өмнөх засгийн газрыг түлхэн унагаасан Gen Z үеийн бослогын дараах улс төрийн хамгийн том өөрчлөлт гэж ажиглагчид үзэж байна.
Залуучуудын хөдөлгөөний дараах сонгууль
Сонгуулийн дүнгээр RSP нам 165 шууд суудлаас дор хаяж 122-ыг нь авч, нэмэлт хэд хэдэн тойрогт тэргүүлжээ. Непалын сонгуулийн систем нь тойргийн болон пропорциональ төлөөллийн холимог хэлбэртэй тул эцсийн дүн ойрын өдрүүдэд бүрэн тодорхой болно.
Намын ахлах гишүүн Ramesh Paudyal энэ ялалтыг “найдвар ба өөрчлөлтийн ялалт” гэж тодорхойлсон байна.
“Энэ бол Gen Z хөдөлгөөний хамгийн том баталгаа. Тэдний золиосыг Бален Шахын удирдсан засгийн газрын өдөр тутмын ажил бодитоор илэрхийлэх ёстой”.
Хуучин улс төрийн хүчнүүдэд цохилт болов
Энэ удаагийн сонгуульд Непалын улс төрийг олон арван жил удирдсан ахмад намууд хүнд ялагдал хүлээжээ. Ялангуяа дөрвөн удаагийн Ерөнхий сайд асан К.П.Шарма Олигийн тэргүүлдэг Communist Party of Nepal намын нөлөө эрс буурсан байна.
Ялагдлаа хүлээн зөвшөөрөхдөө Оли Шахад “Тасралтгүй таван жилийн бүрэн эрхийн хугацааг амжилттай авч явахыг хүсье” хэмээн мэндчилгээ дэвшүүлсэн байна.
35 настай Шах инженер мэргэжилтэй бөгөөд анх нийгмийн асуудлыг шүүмжилсэн дуугаар алдаршсан реппер байсан. Түүний бүтээлүүд ядуурал, ажилгүйдэл, авлигын эсрэг чиглэдэг байв.
2022 онд тэр улс төрд орж, бие даан нэр дэвшин Катманду хотын дарга болж ялалт байгуулсан. Хотын удирдлагад очсоныхоо дараа хууль бус барилга байгууламжийг буулгах, хог хаягдлын асуудлыг шийдвэрлэх зэрэг томоохон ажлуудыг эхлүүлсэн.
Шахын нэр хүндийг улс даяар өсгөсөн гол үйл явдал бол өнгөрсөн оны есдүгээр сард болсон залуучуудын эсэргүүцлийн хөдөлгөөн байлаа.
Нийгмийн сүлжээний хоригийг эсэргүүцсэн жагсаал богино хугацаанд өргөжиж, засгийн газрын эсрэг томоохон хөдөлгөөн болсон юм. Цагдаагийн хүч хэрэглэсний улмаас 19 жагсагч амиа алдаж, цааш удаан хугацаагаар өрнөсөн эмх замбараагүй байдлын үеэр нийт 70 хүн нас барсан байна.
Эцэст нь тэр үеийн Ерөнхий сайд Олигийн засгийн газар огцорч, улс төрийн шинэ сонгуулийг зарлахад хүрсэн.
Шахын ялалт залуу үеийнхний дэмжлэгийг илт харуулсан ч шинжээчид түүнийг амаргүй сорилтууд хүлээж байгааг анхааруулж байна.
“Олон хүн асар их хүлээлттэй байна. Гэхдээ Непал шиг улсад амлалтуудыг хэрэгжүүлэх маш хэцүү. Улс төрийн удирдлага шинэ боловч, төрийн аппарат хуучнаараа хэвээр байгаа”.
Шах сонгуулийн кампанит ажлын үеэр өмнөх засгийн газрын авлигын хэргийг шалгах, мөн Gen Z жагсагчдын амь насыг хохироосон хэрэгт хариуцлага тооцохоо амласан байна.
Непал нь Энэтхэг болон Хятад гэсэн хоёр том хөршийн дунд оршдог далайд гарцгүй улс тул гадаад бодлого шинэ Ерөнхий сайдын хувьд чухал асуудал байх болно гэж ажиглагчид үзэж байна.
